Złoto, srebro, platyna

Złoto


Historia
Historia tego cennego kruszcu sięga najdawniejszych czasów. Złote ozdoby wykonywali już Egipcjanie i Babilończycy. Wśród zabytków archeologicznych sprzed 4000 lat p.n.e. znaleziono piękne złote wyroby. Historia złotych monet sięga VI w p.n.e.
W starożytności złoto otrzymywano z Nubii, Indii i legendarnego Ofiru. W Europie Rzymianie dostarczali złoto z okolic Hiszpanii i Portugalii. W średniowieczu największych ilości złota w Europie dostarczały kraje czeskie, a w Ameryce Peru. W połowie XIX wieku bogate złoża odkryto w Kalifornii i Australii, w 1868 r. w Transwalu, a w roku 1880 r. na Alasce.
W Polsce wydobywano niewielkie ilości złota na Śląsku w okolicy Legnicy i Złotogóry oraz Złotym Stoku koło Kłodzka jako produkt uboczny przy eksploatacji rud arsenowych.
Skorupa ziemska zawiera średnio 0,000001% złota, jego ilość do głębokości 1000 metrów wynosi 5 miliardów ton. Złoto występuje w przyrodzie w stanie rodzimym oraz w związkach z telurem w złożach pierwotnych i wtórnych. Największą dotychczas bryłę złota rodzimego znaleziono w kopalniach Nowej Południowej Walii. Waga tej bryły wynosiła 236 kg . Bryła o wadze 92 kg wydobyta została w Nowej Gwinei. W roku 1943 w Kongu Belgijskim (obecnie Zair), w miejscowości Costermansville, znaleziono bryłkę złota ważącą 68 kg.
Pierwotny człowiek prawdopodobnie po raz pierwszy zauważył złoto w aluwialnych piaskach rzecznych, a wydobył je przez przepłukanie piasku wodą. Na tym też opiera się najdawniejszy prymitywny sposób wydobywania złota. Poszukiwacze złota napełniali piaskiem miski drewniane i zanurzali je w bieżącej wodzie rzeki lub strumienia. Ruchem obrotowym pobudzali siłę odśrodkową, która wypłukiwała lekki piasek i zanieczyszczenia, a ciężkie złoto w postaci grudek i proszku pozostawało na dnie miski. Złoża pierwotne i niektóre złoża wtórne eksploatowane są za pomocą zwykłych metod górniczych.


Właściwości złota
W stanie czystym złoto jest metalem o jasnożółtej barwie, bardzo plastycznym, o twardości 2,5 według skali Mohsa. Złoto odznacza się dużą łatwością polerowania, a blask i połysk zachowuje długo, gdyż jest odporne na działanie czynników atmosferycznych. To typowy przykład metalu szlachetnego, tzn. tworzy nieliczne i nietrwałe związki chemiczne z innymi pierwiastkami. Ponadto złoto jest odporne na działania czynników korozyjnych (nie rdzewieje) oraz na działanie kwasów, z wyjątkiem wody królewskiej (mieszanina kwasów solnego i azotowego), wody chlorowej i roztworu cyjanku potasu w obecności powietrza.


Zastosowanie złota
Do wyrobu biżuterii używa się złota w stopach z miedzią i srebrem, ponieważ złoto czyste jest zbyt miękkie. W monetach złotych zawartość złota wynosi najczęściej 90%, a pozostałe 10% stanowi miedź. W jubilerstwie powszechnie stosuje się złoto w stopach o zawartości czystego kruszcu w stosunku 750/1000 (zwane 18-karatowym) i 585/1000 (potocznie zwane 14-karatowym). Pozostałą część stopu w zależności od pożądanych właściwości stanowią metale szlachetne bądź nieszlachetne (srebro, miedź, pallad, nikiel itp.) Dlatego też możemy spotkać się ze złotem o barwach od żółtego, przez zielone, czerwone, do białego, o różnej próbie oraz o różnych, czasem skrajnie innych właściwościach mechanicznych.
Cena biżuterii wykonanej ze złota opiera się właśnie na ilości złota, która się w owej biżuterii znajduje. Dodatkowe składowe ceny to oczywiście jakość wykonania biżuterii oraz poziom rzemiosła. Konserwacja złotej biżuterii powinna odbywać się przy zastosowaniu ciepłej wody oraz naturalnego mydła. Złoto jest bardzo wrażliwe na detergenty, w tym, między innymi, na chlor.

Srebro


Historia

Historia srebra jest niemal tak długa jak złota. Już Biblia zawiera wzmianki o wielkich ilościach srebra będącego w posiadaniu Abrahama (ok. 2400 p.n.e).
W przyrodzie bardzo rzadko spotyka się srebro w stanie rodzimym. Znajdowano jednak wielkie bryły srebra metalicznego, np. w kopalni Konsberg w Norwegii znaleziono bryłę srebra o wadze 380 kg. Najczęściej srebro występuje w związkach z innymi pierwiastkami, jak siarka, arsen, antymon. Starożytni Egipcjanie posiadali kopalnie srebra w Nubii i Etiopii, a Grecy w Attyce. Rzymianie wydobywali srebro w Hiszpanii. W połowie XIX w. odkryto niezwykle bogate złoża srebra w Ameryce. Do obrotu handlowego dostały się wtedy tak wielkie ilości tego metalu, co spowodowało zaprzestanie używania srebra jako podkładu kruszcowego dla pieniądza przez prawie wszystkie państwa na świecie. Następstwem zaś była katastrofalna obniżka ceny tego kruszca.
Srebro w Polsce znajduje się w niewielkich ilościach w okolicy Olkusza, gdzie w dawnych wiekach było wydobywane metodą górniczą. Poza tym występuje ono w Miedziance k. Kielc oraz na Górnym Śląsku, jako domieszka w rudach cynku i ołowiu, skąd wydobywa się je jako produkt uboczny.
Największym eksporterem srebra w okresie międzywojennym były Chiny. W latach od 1934 do 1939 Chiny corocznie eksportowały więcej srebra niż wynosiła roczna produkcja światowa. W Chinach bowiem, a także w Indiach i w Indochinach ludność zakochana jest w srebrze i gromadząc ten metal od wieków, posiada go w nieprzebranych ilościach. Prawie 30% światowej produkcji (400 000 ton) dostarczył Meksyk.
Właściwości srebra
Srebro jest metalem białym o pięknym metalicznym połysku i niezwykłej łatwości polerowania, o twardości 2,5-3 według skali Mohsa. Do wyrobu przedmiotów używane bywa w stopie z miedzią. Srebro odznacza się dużą plastycznością. Jest najlepszym przewodnikiem ciepła i elektryczności. Powierzchnia srebra na powietrzu zmienia się nieznacznie. Pod wpływem związków siarki szybko brunatnieje lub czernieje
Srebro posiada szczególną właściwość sterylizacyjną, która powoduje, że w zetknięciu z nim giną drobnoustroje. Właściwość ta była już znana w starożytności Persom. W ostatnich latach, przez sztuczne zwiększenie aktywnej powierzchni srebra, znacznie wzmożono właściwość sterylizacyjną srebra.
Zastosowanie
Ponieważ srebro nie jest tak cenne jak złoto, wartość srebrnej biżuterii szczególnie podnosi kunszt rzemieślnika oraz piękne wykonanie wzoru. Srebro najczęściej wykorzystuje się do wyrobu łańcuszków, opasek czy też biżuterii „tkanej” ze złożonymi wzorami.
Wyroby ze srebra wymagają starannej konserwacji, jednak zadbane zachowują swoje piękno przez długie lata. Ten metal szlachetny jest wyjątkowo podatny na uszkodzenia, a także bardzo nieodporny na działanie czynników chemicznych, dlatego często ulega zmatowieniu. Najlepszym sposobem na pozbycie się zmatowienia jest noszenie srebrnych wyrobów. Wówczas matowa powłoka ulega wytarciu.


Platyna


Historia

W przeciwieństwie do złota i srebra, znanych ludzkości od zarania dziejów, platyna odkryta została niedawno, bo w roku 1735 za sprawą Antonia Ulloa w Kolumbii. Największe jej złoża znajdują się w górach Uralu, gdzie platynę odkryto w 1819 r. Prócz złóż uralskich występuje także w Kolumbii, Brazylii, na Haiti, Borneo i w Kalifornii. W 1924 r. wielkie złoża platyny odkryto w Afryce Południowej, a w 1930 r. w Australii. Ogromne znaczenie mają również złoża kanadyjskie w Sudbury (Ontario), w których platyna występuje w połączeniu z arsenem w postaci minerału sperylitu. Największe na świecie zasoby tego metalu znajdują się na terenach b. Związku Radzieckiego. Do 1914r. Rosja posiadała monopol dostawy platyny na rynki światowe, zapewniając 95% całej produkcji światowej. Według statystyki oficjalnej, od chwili odkrycia złóż uralskich do 1922 r. wydobyto w Rosji 246 000 kg platyny. W czasie pierwszej wojny światowej i w początkach rewolucji wydobycie platyny znacznie zmalało. Jednak już od 1926 r. Związek Radziecki, po zreorganizowaniu produkcji i unowocześnieniu kopalnictwa platyny, ponownie zajął pierwsze miejsce w produkcji. Platyna występuje w złożach pierwotnych lub wtórnych. Wydobywa się ją przeważnie przez przepłukanie zmielonej skały na sitach w bieżącej wodzie.


Właściwości platyny
Platyna jest metalem barwy białej z odcieniem niebieskawym, o twardości 4-5 w skali Mohsa. Stopić ją można tylko w płomieniu wodoro-tlenowym lub gazowo-tlenowym. W rafineriach topi się platynę wyłącznie w piecach elektrycznych, w tyglach z wypalonego wapienia. Jako środka rozpuszczającego platynę używa się wody królewskiej na gorąco. W kwasach się nie rozpuszcza. Na powietrzu platyna nie zmienia się i zachowuje swój połysk nawet po wyżarzeniu.


Zastosowanie platyny
Platynę stosuje się powszechnie w jubilerstwie. Wykorzystywana jest dzięki temu, że zapewnia bardzo piękny biały połysk biżuterii. To metal bardzo trwały, nie blednie z czasem oraz nie traci połysku. Jest to jeden z najbardziej trwałych materiałów wykorzystywanych do produkcji biżuterii.
Z uwagi na swoją jakość, trwałość i wyjątkowo jasny połysk, platyna stosowana jest bardzo często jako oprawa do diamentów lub innych kolorowych kamieni szlachetnych. Nie wymaga poprawiania czy też naprawiania. Cechuje się wybitną trwałością. Jako jedyny mankamentem wskazuje się stosunkowo dużą wrażliwość na zadrapania oraz powstawanie patyny, który to nalot jednak wielu uważa za bardzo piękny, szczególnie na biżuterii z diamentami.
Platynowa biżuteria nie zdobyła nigdy takiej popularności jak złoto, również ze względu na swoją cenę. W większości biżuterii platynowej stosowana jest ona w 95%, reszta to dodatki irydu, palladu, rutenu lub innych stopów. Platynowa biżuteria jest hipoalergiczna. Do konserwacji stosuje się mydło oraz ciepłą wodę.

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl